Mądre wyznaczanie celów

Na skróty

Czego dowiesz się z artykułu:

• Metoda SMART wymaga, by cele były konkretne, mierzalne, osiągalne, realistyczne i określone w czasie, co znacząco zwiększa szanse na ich realizację.
• Określenie celu to odpowiedź na sześć kluczowych pytań: kto, co, gdzie, kiedy, jakie wymagania i dlaczego, co przekształca ogólne zamiary w konkretne plany działania.
• Wysokie cele generują większą motywację niż niskie, pod warunkiem że są realistyczne i reprezentują prawdziwą wartość dla realizującego je.
• Mierniki sukcesu i namacalne sposoby oceny postępu są kluczowe dla utrzymania motywacji i śledzenia osiągania celu zgodnie z planem. Każdy z nas wyznacza cele – w życiu prywatym i w biznesie. Cele krótko i długoterminowe. Co należy uwzględnić w procesie planowania oraz wyznaczania celów? Przedstawiamy narzędzie SMART!

Każdy cel powinien być: 

• Konkretny  - jego zrozumienie nie powinno stanowić kłopotu, sformułowanie powinno być jednoznaczne i nie pozostawiające miejsca na luźną interpretację,
• Mierzalny - a więc tak sformułowany, by można było liczbowo wyrazić stopień realizacji celu lub przynajmniej umożliwić jednoznaczną “sprawdzalność” jego realizacji,
• Osiągalny - inaczej mówiąc realistyczny; cel zbyt ambitny podkopuje wiarę w jego osiągnięcie i tym samym motywację do jego realizacji,
• Realistyczny - cel powinien być ważnym krokiem naprzód, jednocześnie musi stanowić określoną wartość dla tego, kto będzie go realizował,
• Określony w czasie - cel powinien mieć dokładnie określony horyzont czasowy w jakim zamierzamy go osiągnąć.

A teraz praktyka: 

• Specific – wyraźny i określony cel, konkretny 

Cel wyraźny i określony ma znacznie większą szansę na realizację niż cel ogólny. Aby cel stał się określony trzeba odpowiedzieć na 6 pytań:

• Kto? Kto jest w to zaangażowany?

• Co? Co chcę osiągnąć?

• Gdzie? Z jakimi miejscami jest to związane?

• Kiedy? Z jakim czasem jest to związane?

• Jakie? Jakie są wymagania, ograniczenia z tym związane?

• Dlaczego? Dlaczego chcę to osiągnąć?

Przykład: Ogólnym celem jest stwierdzenie: Być sprawnym. Jednak cel określony byłby następujący: Dołączyć do klubu fitness i ćwiczyć 3 razy w tygodniu. 

• Measurable – mierzalny

Należy ustalić konkretne kryteria, aby mierzyć postępy na drodze do osiągnięcia celu. Gdy dokonujesz pomiarów, wiesz, że jesteś na drodze, że idziesz do przodu. Jeśli osiągasz coś zgodnie z zamierzeniami na czas (konkretna data), otrzymujesz dodatkowy bodziec do dalszej pracy.

• Attainable –  osiągalny/ambitny

Kiedy identyfikujesz cele najważniejsze dla ciebie, zaczynasz znajdować drogi, aby je realizować. Rozwijasz postawy, zdolności, umiejętności, a także zasoby finansowe, aby te cele osiągnąć. Zaczynasz dostrzegać szanse i możliwości, których przedtem nie dostrzegałeś, a które przybliżają cię do twojego celu. 

Możesz osiągnąć większość celów, które sobie wyznaczysz, jeśli tylko mądrze ustalisz ramy. Cele, które wydawały się odległe i poza zasięgiem przybliżają się i stają się osiągalne nie dlatego, że się zmniejszają, ale dlatego, że ty dojrzewasz do nich. Kiedy ustalasz listę swoich celów, budujesz swój wizerunek. Widzisz siebie godnym tych celów, rozwijasz cechy, które pozwalają ci te cele osiągnąć.

• Realistic – realistyczny

Aby być realistycznym, cel powinien prezentować zamierzenie, które masz chęć zrealizować i jesteś w stanie go zrealizować. Cel może być zarówno wysoki jak i realistyczny. Tylko ty jesteś w stanie określić jak wysoki powinien być twój cel. Każdy cel reprezentuje konkretny postęp. Wysokie cele często bywają łatwiejsze do osiągnięcia, ponieważ generują wysoką motywację, w przeciwieństwie do niskich celów. Niektóre najcięższe prace wydają się łatwe, ponieważ zaangażowana została w nie miłość. Jeśli prawdziwie wierzysz w cel, jest on realistyczny dla ciebie. Dodatkowo możesz upewnić się co do tego, czy cel jest realistyczny, sprawdzając, czy coś podobnego osiągnąłeś w przeszłości.

• Timely defined – określony w czasie

Cel nazywany jest namacalnym wówczas, jeśli możesz go doświadczyć jednym ze swoich organów (wzroku, słuchu, dotyku, smaku, węchu). Jeśli cel jest namacalny lub jeśli połączysz cel namacalny z nienamacalnym, masz większe szanse na przekształcenie go w cel określony i mierzalny, a docelowo na osiągnięcie go. 

Cele nienamacalne są twoimi celami związanymi z wewnętrzną przemianą, aby w rezultacie osiągać więcej celów namacalnych. Są to cechy charakteru, wzorce postępowania, postawy, które trzeba rozwinąć, aby odnosić sukcesy w pracy i osiągać długoterminowe cele. Ponieważ nienamacalne cele są bardzo istotne dla podnoszenia twojej efektywności, staraj się znajdować namacalne sposoby ich pomiaru.

Przeczytaj również

• Zrównoważona karta wyników (Balanced Scorecard)
• Jak skutecznie delegować zadania - kompendium
• Samozarządzanie jako kluczowa kompetencja przyszłości

Rozwijaj swoje kompetencje

Chcesz pogłębić wiedzę z tego obszaru? Sprawdź nasze szkolenie prowadzone przez doświadczonych trenerów EITT.

➡️ Maksymalizacja potencjału - strategie efektywnego zarządzania sobą — szkolenie EITT

Najczęściej zadawane pytania

Czym metoda SMART różni się od zwykłego wyznaczania celów?

Metoda SMART wymusza precyzyjne sformułowanie celu w pięciu wymiarach: konkretność, mierzalność, osiągalność, realistyczność i określenie w czasie. Zwykłe wyznaczanie celów często ogranicza się do ogólnych deklaracji typu „chcę być lepszy w pracy”, natomiast cel SMART brzmiałby „do końca kwartału ukończę certyfikację PMP, poświęcając 5 godzin tygodniowo na naukę”.

Czy cele SMART sprawdzają się tylko w biznesie, czy też w życiu osobistym?

Metoda SMART jest uniwersalna i sprawdza się zarówno w kontekście zawodowym, jak i osobistym. Kluczowe zasady — konkretność, mierzalność i określenie w czasie — pomagają w realizacji każdego celu, od planowania kariery po cele zdrowotne czy finansowe. Ważne jest, aby cel reprezentował rzeczywistą wartość dla osoby, która go realizuje.

Co zrobić, gdy cel SMART okazuje się nieosiągalny w trakcie realizacji?

Jeśli w trakcie realizacji okaże się, że cel jest nieosiągalny, należy go zrewidować zamiast rezygnować. Przeanalizuj, które elementy celu wymagają korekty — być może trzeba wydłużyć horyzont czasowy, zmniejszyć skalę lub podzielić cel na mniejsze etapy. Elastyczna korekta celu jest lepsza niż uporczywe dążenie do nierealistycznego rezultatu.

Jak mierzyć postępy w realizacji celów, które trudno wyrazić liczbowo?

Dla celów trudnych do zmierzenia liczbowo warto zdefiniować namacalne wskaźniki zastępcze. Na przykład cel „poprawić umiejętności prezentacyjne” można zmierzyć poprzez liczbę przeprowadzonych prezentacji, ocenę feedbacku od uczestników czy porównanie nagrań wideo z różnych okresów. Kluczem jest znalezienie sposobu obiektywnej oceny postępów, nawet jeśli wymaga to kreatywnego podejścia.