Kariera w analizie biznesowej to droga od zbierania i porządkowania wymagań w jednym projekcie do odpowiedzialności za to, jakie zmiany w procesach i systemach organizacja w ogóle podejmuje. Junior uczy się technik, samodzielny analityk prowadzi analizę od początku do końca, a ekspert decyduje o kierunku i uczy innych.
Na skróty
Czego dowiesz się z artykułu:
- Jak europejska klasyfikacja zawodów ESCO opisuje pracę analityka biznesowego
- Jakie kompetencje i techniki rozwijać na kolejnych poziomach roli
- Gdzie na tej drodze jest standard BABOK i certyfikacja, a gdzie praktyka
Dla kogo jest ten artykuł:
- Osoby, które zaczynają pracę z wymaganiami albo myślą o przejściu do analizy biznesowej
- Analitycy planujący kolejny krok w karierze
- Menedżerowie budujący zespół analityczny
Czas czytania: 7 minut
Czym zajmuje się analityk biznesowy
Najbardziej neutralny opis zawodu daje europejska klasyfikacja ESCO, prowadzona przez Komisję Europejską (esco.ec.europa.eu). Zawód „analityk biznesowy w dziedzinie technologii informacyjno-telekomunikacyjnych” ma w niej kod 2511.8 i należy do grupy ISCO 2511, czyli analityków systemów komputerowych. Według opisu ESCO taki analityk analizuje i projektuje procesy oraz systemy organizacji, ocenia model biznesowy i jego połączenie z technologią, określa potrzeby zmian, ocenia ich wpływ, zbiera i dokumentuje wymagania, a potem pilnuje, żeby zostały zrealizowane, wspierając organizację we wdrożeniu.
Ta definicja dobrze pokazuje, że analityk nie jest tylko „tłumaczem” między biznesem a zespołem programistów. Odpowiada za cały łańcuch: od zrozumienia problemu, przez opis rozwiązania, po sprawdzenie, czy wdrożona zmiana daje to, czego oczekiwano.
Kompetencje, które trzeba zbudować
ESCO wymienia dla tego zawodu umiejętności podstawowe. Wśród nich są między innymi: modelowanie procesów biznesowych, analizowanie wymagań biznesowych, komunikowanie się z użytkownikami w celu zbierania danych o ich oczekiwaniach, identyfikowanie wymogów prawnych, stosowanie zasad zarządzania zmianami oraz przekazywanie sprawozdań z analizy kosztów i korzyści. W praktyce przekładają się one na kilka grup technik.
Praca z interesariuszami. Analiza zaczyna się od pytania, kogo zmiana dotyczy. Mapa interesariuszy pokazuje, kto ma wpływ na decyzję, kto będzie korzystał z rozwiązania i kogo trzeba informować. Junior zwykle dostaje gotową listę osób do rozmowy, samodzielny analityk sam ją buduje i prowadzi warsztaty.
Wymagania. Wymagania biznesowe opisują cel, wymagania użytkowników to, co ludzie mają móc zrobić, a wymagania funkcjonalne i niefunkcjonalne to, jak ma się zachowywać system. W zespołach zwinnych wymagania często zapisuje się jako historyjki użytkownika z kryteriami akceptacji, a ich kolejność ustala właściciel produktu.
Modelowanie procesów. Wspólnym językiem opisu procesów jest notacja BPMN. Aktualna formalna wersja specyfikacji to BPMN 2.0.2, opublikowana przez Object Management Group w styczniu 2014 roku (www.omg.org). Model procesu „jak jest” i „jak ma być” pozwala pokazać, co zmiana faktycznie zmienia w pracy ludzi.
Uzasadnienie biznesowe. Na wyższych poziomach analityk przygotowuje analizę kosztów i korzyści oraz ocenia ryzyko, a nie tylko opisuje funkcje.
Od juniora do eksperta: etapy rozwoju
Klasyfikacja ESCO (esco.ec.europa.eu) opisuje także rolę na wyższym poziomie: „kierownik ds. analizy biznesowej w zakresie technologii informacyjno-telekomunikacyjnych” (kod 2511.7). Według klasyfikacji taka osoba wskazuje obszary, w których potrzebne są zmiany systemów informacyjnych, monitoruje skutki zmian i przekłada potrzeby biznesowe na rozwiązania. Do umiejętności podstawowych dochodzą tu zarządzanie projektem ICT, podejmowanie strategicznych decyzji biznesowych i śledzenie kluczowych wskaźników skuteczności.
Na tej podstawie ścieżkę można opisać w trzech etapach:
- Junior. Dokumentuje wymagania pod kierunkiem doświadczonej osoby, uczestniczy w warsztatach, rysuje modele procesów i przygotowuje historyjki użytkownika. Uczy się zadawać pytania o cel, a nie tylko o funkcje.
- Samodzielny analityk. Prowadzi analizę w całym projekcie: identyfikuje interesariuszy, planuje sposób zbierania wymagań, rozstrzyga konflikty między wymaganiami i sprawdza, czy rozwiązanie spełnia potrzeby.
- Ekspert lub lider analizy. Odpowiada za praktykę analityczną w wielu inicjatywach, ocenia, które zmiany warto realizować, uczy innych i ustala standardy pracy zespołu.
Standardem opisującym ten zawód jest BABOK Guide, wydawany przez International Institute of Business Analysis (www.iiba.org; przypis: IIBA sprzedaje certyfikacje z tego standardu). Według strony IIBA przewodnik grupuje zadania analityka w 6 obszarach wiedzy i opisuje umiejętności, produkty pracy oraz techniki. IIBA prowadzi też certyfikacje odpowiadające etapom kariery: ECBA na poziomie wejściowym, CCBA dla osób z 2–3 latami praktyki w analizie biznesowej i CBAP dla osób z ponad 5 latami praktyki. Certyfikat potwierdza wiedzę ze standardu, ale nie zastępuje doświadczenia z prawdziwymi projektami.
Czytaj także
- Analiza biznesowa — od wymagań do wartości — rola analizy w organizacji
- Modelowanie procesów biznesowych w BPMN 2.0 — notacja od podstaw
- Zarządzanie interesariuszami w projekcie IT — role i odpowiedzialności
Rozwijaj kompetencje
Pierwsze kroki ułatwia szkolenie Podstawy analizy biznesowej, a osobom z doświadczeniem, które chcą uporządkować wiedzę według standardu, służy szkolenie Analiza biznesowa, BABOK V3.0 i przygotowanie do certyfikacji IIBA. Skontaktuj się z nami, żeby dobrać zakres do etapu kariery Twojego zespołu.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czym zajmuje się analityk biznesowy?
Analityk biznesowy ustala, jaki problem organizacja chce rozwiązać, zbiera i dokumentuje wymagania, modeluje procesy i ocenia wpływ zmian. Według klasyfikacji ESCO pilnuje też, żeby wymagania zostały zrealizowane, i wspiera organizację we wdrożeniu. Analiza biznesowa jest potrzebna wszędzie tam, gdzie zmiana procesu lub systemu ma realny koszt.
Czym jest BABOK i czy warto się na nim opierać?
BABOK Guide to standard praktyki analizy biznesowej wydawany przez IIBA. Porządkuje zadania analityka w obszarach wiedzy i opisuje techniki. Warto traktować go jako wspólny słownik i mapę kompetencji, a nie jako instrukcję krok po kroku: dobór technik zawsze zależy od projektu.
Jakie umiejętności rozwijać, żeby awansować z poziomu juniora?
Najpierw samodzielne zbieranie i analizę wymagań, modelowanie procesów oraz zarządzanie interesariuszami. Potem umiejętność rozstrzygania konfliktów między wymaganiami i przygotowania uzasadnienia biznesowego. Na poziomie eksperckim liczy się decydowanie, które zmiany realizować, i rozwijanie innych analityków.
Od czego zacząć naukę analizy biznesowej?
Od podstaw pracy z wymaganiami i notacji BPMN, a równolegle od udziału w prawdziwym projekcie, choćby w roli wspierającej. Kurs lub szkolenie porządkuje pojęcia, ale umiejętności rosną w praktyce. Przygotowanie do certyfikacji ma sens, gdy masz już doświadczenie, do którego standard może się odnieść.